Aste Santuko oporretatik bueltan etortzen garenean 1go DBHkoek Prohibido tener 14 años liburua irakurriko duzue. Bertan zuen adineko neska-mutilei gertatzen zaizkien arazoak kontatzen dira eta zuen gustokoa izatea espero dugu.
2012/03/17
2012/03/16
IRAKURKETA:DONDE ESTÉ MI CORAZÓN
Martxoan zehar DBH 2koek Jordi Sierra i Fabraren Donde esté mi corazón liburua irakurriko dute.Bertan, neska bati gertatzen zaion istorio hunkigarri bat kontatzen da eta gustora irakurriko dutelakoan gaude.
2012/03/12
IRAKURKETA: ISPILU VENEZIARRAK
Martxoa eta apirilean zehar 4. DBHko ikasleek Joan Manuel Gisbertek idatzitako ISPILU VENEZIARRAK liburua irakurriko dute.
Istorio misteriotsu bezain ziraragarri batean murgiltzeko aukera eskaintzen du liburuak eta espero gabeko amaiera.
Denon gustukoa izatea espero dugu eta amaieran irakurleen iritziak ere bai.
2012/02/15
ADUR LARREAREN BISITALDIA
Gaur goizean, ikastetxean Adur Larrearen bisitaldia izango dugu. Aurreko ikasturtean ere gure artean izan genuen eta ikasleek oso esperientzia ona izan zuten.
DBH ko 3.mailakoek izango dute Adur ezagutzeko aukera eta bertan, SMSak euskaraz nola idazten diren azalduko die. Hitzaldiaren ondoren, ikasleek lehiaketa batean parte hartzeko aukera izango dute.
Baina nor da Adur Larrea? Berari buruz gehiago jakin nahi baduzue sakatu HEMEN
2012/02/14
INAUTERIAK EUSKAL HERRIAN
Inauteriak badatoz eta dagoeneko somatzen da giroa, mozorro usaina... baina ba al dakizu zein den hauen jatorria?
Inauteriak Euskal Herrian neguko janari erreserbak Aste Santuaren aurreko baraua baino lehen jateko (bereziki haragia eta arrautzak) beharrari lotuta daude. Iñauteri, Inauteri, Aratuzte... izan da deitua Inauteria. Zanpantzar ere esan izan zaio.Inauteriek abendutik martxoa arte egiten diren festa ugari hartzen dituzte. Hausterre egunean (Miercoles de Ceniza) izaten dute amaiera, eta hurrengo egunean hasten da ofizialki baraua. Hainbat lekutan hurrengo larunbata ere erabiltzen da inauterietarako, adibidez Algorta eta Altsasun, eta igandea erabiltzen da Bilboko Santutxu auzoan. Zubieta eta Iturenen urtarrileko azkeneko igandearen osteko lehen astelehen eta asteartean izaten dira (Astelehenean Zubietatik Iturenera eta asteartean alderantziz).
Jatorria
Inauteri, ihauteri eta iyote bezalako ahotsak gehiagotan erabiltzen dira. Inauteri hitzak "inausi" aditzarekin harremana omen dauka, arbolak inauteko garaiarekin, alegia. Euskal Herrian zaratarekin ere Lurra esnatzeko deia zegoela uste da eta horregatik ereite jai batekin harremana du da askotan. Honen adibideak ikusi ahal dira Sakanako inauterietan (Olaztin simaurra botatzen da gurdi batetik, Altsasuko momorrotxoek goldea erabiltzen dute lurra esnatzeko) eta Ituren eta Zubietako joaldunekin (zanpantzarrak), non zarata erritmikoan duen garrantzia. Hainbat herritan, batez ere Araban Porretero izeneko pertsonaia epaitu egiten da, kasu batzuetan putreek jan dezaten eta beste batzuetan errekara botatzen da.
 |
| Euskal inauterietako pertsonaiak |
Euskal Herrian, esan bezala, Inauteriek tradizio luzea zuten. Hala ere Hego Euskal Herrian Francoren diktaduran zehar jai hauek debekatu eta asko galzorian egon ziren. Nafarroan gehienek jarraipena izan zuten garai hartan Udaberri jai moduan. Gipuzkoan Tolosakoek ere jarraipena izan zuten eta oraindik ere garrantzi berezia dute; inauteri erabat hiritarrak dira. Inauterietako garai arruntaz gain Ituren eta Zubietako inauteriak diren egun beretsuetan (Otsailaren 2a, Kandelaria) inude eta artzainen konpartsa ateratzen da Donostian. Antzuolan mantendu da sorgin dantza izeneko dantza, non mutilak neskaz mozorrotzen diren. Zuberoan Maskaradak izaten dira garai honetan. Maskarada bi ataletan banatuta dago, beltza eta gorria. Bigarrena guztiz ordenatua da eta dantzari finek hartzen dute parte. Lehenengoa zikina eta baldarra da.
- Inauterien inguruan gehiago jakiteko sakatu HEMEN
- Inauterietako diana: bideoa ikusi eta entzuteko sakatu HEMEN
- Tolosako inauteriak (igandeko diana): bideoa ikusteko sakatu HEMEN
- Preshkuarena (Tolosako inauteriak): entzun eta bideoa ikusteko sakatu HEMEN
- Tolosako kaldereroak: kanta entzun eta bideoa ikusteko sakatu HEMEN
Inauterietan zertaz mozorrotu zaren jakin nahiko genuke, ezer berezirik egin duzun, nola pasa duzun.... Bota zure erantzuna, zure asmoa, nahi duzuna, eskertuko dizugu eta.
Gaur, ostiral mehe, izan dira ikastetxera mozorroturik etorri diren ikasleak; hona hemen horietako batzuk.
.JPG)
.jpg)
2012/01/30
AGATE DEUNA edo SANTA AGEDA
Euskal Herriko hainbat txokotan ohitura errotua da Santa Ageda egunez (otsailaren 5ean) edo bezperan kopla kantari eskean irtetea.
Hirietan zein nekazal guneetan itxura arrunt ezberdina du usadioak; jaiaren muina berdintsua da, ordea, toki guztietan.
Makila luzeak esku artean, iraganetik jasotako kopla zaharrak ezpainetan eta eskean jarduteko hitz dotoreak airean... Santa Ageda bezpera.
Bizkaiako, Gipuzkoako, Lapurdiko eta Nafarroako nekazal giro euskaldunetan, ohitura zaharra da etxez etxe kantari ibiltzea. Eta oso errotuta dago kantatu ostean eskean egitea ere. Dirua eskatzen da batzuetan, edo eta barrena asetzeko janaria eta edaria beste askotan.
Euskalduntasuna baserri girotik haratago eramateko irrikak hirigune urbano eta modernoetara ere eraman du azken urteotan usadio hori. Kasu guztietan xumea da, hala ere, jaiaren izaera. Kopla zaharrak kantatzen dituen abesbatza —lurraren kontra darabiltza kolpeka makila handiak —, bertsoak inprobisatzen dituen bertsolaria eta musikari bat edo bi. Besterik ez da behar Santa Ageda bezperako legea konplitzeko.
Bizkaiako, Gipuzkoako, Lapurdiko eta Nafarroako nekazal giro euskaldunetan, ohitura zaharra da etxez etxe kantari ibiltzea. Eta oso errotuta dago kantatu ostean eskean egitea ere. Dirua eskatzen da batzuetan, edo eta barrena asetzeko janaria eta edaria beste askotan.
Euskalduntasuna baserri girotik haratago eramateko irrikak hirigune urbano eta modernoetara ere eraman du azken urteotan usadio hori. Kasu guztietan xumea da, hala ere, jaiaren izaera. Kopla zaharrak kantatzen dituen abesbatza —lurraren kontra darabiltza kolpeka makila handiak —, bertsoak inprobisatzen dituen bertsolaria eta musikari bat edo bi. Besterik ez da behar Santa Ageda bezperako legea konplitzeko.
Kopla kantari
«Santa Ageda bezpera degu Euskal Herriko eguna, etxe guztiak kantuz pozteko aukeratua duguna...». Toki bakoitzeko aldaerak aldaera kopla horrexekin bertaratzen dira aterik ate Santa eskean ari direnak.
Etnologoen arabera nekazari giroko negu gordinetan sorturiko ospakizuna da Santa Ageda bezperakoa, eta zenbaitzuk inauteriekin lotzen du- te. Makila handien hotsak zein Santa Agedaren ohorez egiten diren eta egin izan ohi diren hainbat ospakizunek, mundu ikuskera berezkoaren aztarnak gordetzen dituztela diote.
Etnologo batzuek gogora ekarri dutenez, esaterako, garai batean halako egunez Nafarroako hainbat tokitan tximiniak garbitu ohi zituzten. Nafarroako beste zenbait udalerritan, berriz, ohikoa zen zenbait herritarrek —emakume zein gizonezkoek— elizako kanpaiak jotzea.
Martiri sufritua
Hala ere, itxura batean nekez argi daiteke zergatik den Santa Ageda —«Agate deuna» hainbat koplatan— hain garrantzitsua Euskal Herrian. Izan ere, urruti jaio zen: Sizilian, 230. urtean. Kondairaren arabera kristau sutsua izaki, nahiago izan zuen martiri bihurtu, gizon fedegabe baten ezkontza proposamenari baiezkoa ematea baino. Diotenez, sufrimenduz beteriko amaiera izan zuen, bularrak moztu baitzizkioten.
Kantatzen diren kopletan haren azken arnasaren atariko torturak gordin-gordin kontatzen dira. «Lendabizi azotatu ta kendu zizkaten bularrak...», «Istanpatian estalizion gorputz guztia odolak»... Ohikoak izaten dira horrelako koplak, bai eta santuarekin zerikusirik izan gabe, herriko gorabeheren berri ematen dutenak zein eskea egitera mugatzen direnak ere.
Kantatzen diren kopletan haren azken arnasaren atariko torturak gordin-gordin kontatzen dira. «Lendabizi azotatu ta kendu zizkaten bularrak...», «Istanpatian estalizion gorputz guztia odolak»... Ohikoak izaten dira horrelako koplak, bai eta santuarekin zerikusirik izan gabe, herriko gorabeheren berri ematen dutenak zein eskea egitera mugatzen direnak ere.
Etnologo zenbaitzuk diotenez, koplak kantatzetik haratagokoak izan dira Euskal Herrian Santa Agedaren inguruan sortu diren hainbat sinesmen. Hala, garai batean nekazari girotan Agate Deuna mundura umeak ekarri berri zituzten emakumeen zaindaria izaten zela diote, eta ume jaio berriari esnerik eman ezin zioten amek santa horri eskatzen ziotela laguntza.
Garai bateko gizartearen ondare ia desagertua dira kontu horiek.
Etnologoen aztergaia. Koplak kalean daude oraindik ere, ordea, bizirik.
(http://www.ikasbil.net/jetspeed/portal/media-type/html/language/eu/country/null/user/anon/page/materialdidacticodetalle?gid=27254) Moldatua
(http://www.ikasbil.net/jetspeed/portal/media-type/html/language/eu/country/null/user/anon/page/materialdidacticodetalle?gid=27254) Moldatua
Zorion, etxe hontako denoi! | |
| 1 Zorion etxe hontako denoi! Oles egitera gatoz, aterik ate ohitura zaharra aurten berritzeko asmoz. Ez gaude oso aberats diruz, ezta ere oinetakoz. Baina eztarriz sano gabiltza, ta kanta nahi degu gogoz. 3 Siziliako uharte ederrak emana digu lorea. Han jaio baitzan gure Ageda, zorioneko gaztea. Txikitatikan gogoz hartu zun Jesukristoren legea. Maitasun honek ekarri zion bihotzeko poz betea. 5 Agedak bere maite bakarra Jesus aukeratu zuan. Horregatikan beste maiterik ez zan harentzat munduan. Kintzianoren eske guztiak arrez baztertu zituan. Baina agintarik gaizto harek kristautzat salatu zuan. 7 Amorru biziz oinutsik jarri dute Ageda zintzoa, txingar gorien gainean gero ibilarazi gaixoa. Ondoren, bular bat ebakita, uzten dute urratua. Baina Jainkuak bihurtu zion gau hartan bular mindua. 9 Mendi tontorrak elurrez zuri, atai aldean laiotza. Etxe hontako nagusi jaunak, urrezkoa du bihotza. Santa Agedak kendu digu gaur eskean hasteko lotsa, dirurik ez bada, berdin zaigu gizendutako bildotsa. | 2 Santa Ageda bezpera degu Euskal Herriko eguna, etxe guztiak kantuz pozteko aukeratu deguna. Santa maitea gaur hartu degu gure bideko laguna. Haren laguntzaz bete gentzake egun hontako jarduna. 4 Edertasunez jaunak apaindu zuan Ageda gaztetan. Haren begiak izar bi ziran, aurpegi gozo haretan. Gizon gaiztoen grina zitalak esna zitzakeen benetan. Laster izutu zen Kintziano Agedaren ederretan. 6 Emakume gaizto baten mende, sartu zuten giltzapean, Agedaren bihotz garbi hura zikin ote zezakean. Alperrik baina ahalegindu zen andre lizuna lanean. Honek esanak ez ziran sartu Agedaren bihotzean. 8 Alperrik gizon gaiztoak zuten oinazez erdi hilik utzi. Jesukristoren maitasun hartan ez zuna inola etsi. Otoi gozotan gogoa isuriz mundu hontatik ihesi, zeruetako zori ederra betiko zun irabazi. 10 Zelai erdian loreak argi, larros, krabelin ta lili. Etxe hontako etxekoandreak Ama Birjina dirudi. Etxe hontako urdaiazpiko asko, kakotik zintzilik, ta lukainka gorriak ugari poltsa betetzeko guri. |
Aintzaldun daigun Agate Deuna |
| 1 Aintzaldun daigun Agate Deuna bihar da ba Deun Agate etxe honetan zorion hutsa betiko euko al dabe. 2 Santa Ageda bezpera dugu Euskal Herriko eguna etxe guztiak kantuz pozteko aukeratua duguna. 3 Urnietatik etorri gara taldean neska-mutilak Santa Ageda omenez hartuta soinuaz eta makilaz. Bat, bi, hiru... Eup!! |
2012/01/25
GABONETAKO IDAZLAN LEHIAKETAN SARITUTAKO LANAK
ZORIONIK BEROENAK IRABAZLEEI!!! Animo eta jarraitu idazten!!!
Aurten saritutako lanak ikusi, irakurri nahiz zure komentaketak egiteko sakatu izenburuaren gainean.
OLENTZEROREKIN 2011
DBH 1-2
Aurten saritutako lanak ikusi, irakurri nahiz zure komentaketak egiteko sakatu izenburuaren gainean.
OLENTZEROREKIN 2011
DBH 1-2
- 1go saria: GABON HAUTSAK (Maider Iriberri / DBH 2B)
- 2. saria: OLENTZEROREN LEHEN OPARI BANAKETA (Andoni Rekondo / DBH 1)
- 1go saria: MISTERIOAREN AIREAN (Idoia Gorroño / DBH 4A)
Harpidetu honetara:
Mezuak (Atom)